czwartek, 28 marca 2013

Chruściki (Trichoptera) jezior Polski

Po obronie pracy magisterskiej (chruściki rzeki Pasłęki - badania trzyletnie) chciałem kontynuować tematykę rozmieszczenia siedliskowego chruścików w rzekach pojezierza, z myślą o pracy doktorskiej. Promotor zdecydował jednak inaczej i skierował mnie na jeziora. Ale nie ma tego złego, co na dobre by obrócić nie było można :). W tym czasie dysponowałem już materiałem z Jeziora Wulpińskiego oraz Skanda.

Do zasadniczych badań wybrałem jeziora, które poznałem... w czasie wakacyjnej wyprawy w okresie liceum: jeziora Narckie, Warchałdzkie i Brajnickie. Dołączyłem także jezioro Skadna  w Olsztynie. Rozpoczął się okres systematycznych wyjazdów terenowych i poszukiwania publikacji. Okazało sie że problematyka siedliskowego rozmieszczenia larw chruścików w jeziorach jest słabo poznana.

Po obronie pracy doktorskiej tematykę chruścików jeziornych kontynuowałem (obok innych watków hydrobiologicznych i chruścikarskich). Dotarłem  do dr Wandy Szczepańskiej z Mikołajek (Stacja Hydrobiologiczna Instytutu Ekologii PAN), która przekazała mi swoje bogate zbiory i notatki z badań na jeziorach mazurskich z lat 60. i 70. XX w. Korzystałem także z rozmaitych możliwości uzupełniania matreiału z różnych części Polski a także z Obwodu Kaliningradzkiego i Białorusi. Współpracowałem także z Instytutem Rybactwa Śródlądowego w Olsztynie, w badaniach Jeziora Żarnowieckiego. 

Tak powstała monografia o chruścikach jezior Polski, ale z wieloma uniwersyalnymi i ponadregionalnymi wnioskami.
Badania terenowe, Jezioro Wygoda na Pomorzu. Przebieranie materiału.

Po habilitacji i wydaniu momnografii jeszcze dozbierało mi się zupełnie nowych danych, w tym bogaty materiał z jezior lobeliowych. Daje to pełniejszy i bardziej uniwersalny obraz siedliskowego i regionalnego rozmieszczenia chruścików w jeziorach a także zmiany wynikające z eutrofizacji oraz rekultywacji jezior.

Pojawil się także zupełnie nowy problem wynorzystania bentosu w biomonitorungu jezior. Powoli przymierzam się do podsumowania zebranych danych oraz pokuszenia się o opracowanie metody biondykacji dla jezior. Tradycyjne indeksy biotyczne w przypadku jezior się nie sprawdzają z różnych względów.

Jezioro Trzcinno k. Łężan, najnowsze okazjonalne chruścików jezior
- przy okazji oceny bioróżnorodności w uprawach wierzby energetycznej.


Wybrane publikacje, dotyczace chruscików jezior:
  • Czachorowski S., 1989. Vertical distribution of Trichoptera in three Masurian lakes - results of initial research. Pol. Arch. Hydrobiol., 36, (3): 351 - 358. 
  • Czachorowski S., 1993. Vertical distribution of caddis larvae in various types of lake littoral. Braueria 20: 7-9. 
  • Czachorowski S., 1993. Distribution of Trichoptera larvae in vertical profile of lakes. Pol. Arch. Hydrobiol., 40: 139-163 
  • Czachorowski S., R. Kornijów. 1993. Analysis of the distribution of caddis larvae (Trichoptera) in the elodeid zone of two lakes of East Poland, based on the concept of habitatual islands. Pol. Arch. Hydrobiol., 40: 165-180. 
  • Czachorowski S., 1994. Habitat distribution of caddis larvae in the north-eastern Polish lakes. Braueria, 21: 15-16. 
  • Czachorowski S., 1994. Chruściki jezior lobeliowych - wyniki wstępnych badań. W: M. Kraska (ed.) Jeziora lobeliowe, charakterystyka, funkcjonowanie i ochrona, cz. II. Idee Ekologiczne, t. 7, ser. Szkice, nr 5: 59-73. 
  • Czachorowski S., 1994. Larwy chruścików (Trichoptera) z jezior Pojezierza Pomorskiego. Przeg. Przyr., 5 (1): 35-42. 
  • Czachorowski S., 1994. Concomitance of caddis fly (Trichoptera) larvae in four Masurian lakes differing trophically (north-eastern Poland). Acta Hydrobiol., 36: 213-225. 
  • Czachorowski S., 1995. Larwy chruścików (Trichoptera) czterech jezior różniących się trofią (północna Polska). Przeg. przyr., 6: 21-52. 
  • Czachorowski S., A. Kurzątkowska, 1995. Chruściki (Trichoptera) i pluskwiaki (Heteroptera) wodne zanikającego zbiornika koło Żabiego Rogu (Pojezierze Mazurskie). Przeg. Przyr., 6: 53-60. 
  • Czachorowski S., 1996. Caddis flies (Trichoptera) of the Zehlau Peatbog - results of preliminary studies. Kaliningrad, Flora i fauna bolota Celau, tezisy dokladov mezdunarodnoj naucnoj konferencji, str. 49-51. 
  • Czachorowski S., 1997. Skąd się wzięły chruściki (Trichoptera) w jeziorach Polski - analiza strategii życiowych. W: T. Puszkar i L. Puszkar (red.) Współczesne kierunki ekologii - ekologia behawioralna, Wyd. UMCS, Lublin, str.: 175-178. 
  • Czachorowski S. 1998. Chruściki (Trichoptera) jezior Polski - charakterystyka rozmieszczenia larw. Wyd. WSP Olsztyn, 156 str. 
  • Czachorowski S., 2003. Caddisflies (Trichoptera) of Polish lakes – ask about origin lake species and post-glacial colonization. In: Lake ecosystems: biological processes, anthropogenic transformation, water quality. Materials of the II Inter. Sci. Conf., Minsk: 543-545. 
  • Pietrzak L., S. Czachorowski, 2004. Jak rekultywacja wpływa na owady wodne? Przykład chruścików (Trichoptera) z Jeziora Długiego w Olsztynie. W: Wiśniewski R., Jankowski J. (red.) Ochrona i rekultywacja jezior. Pol. Zrzesz. Inż. i Tech. Sanitarnych, Oddz. Toruń, str.: 187-194. 
  • Czachorowski S., Pietrzak L., Zawal A., 2007. Chruściki (Trichoptera) rezerwatu „Jezioro Szare” i jego otuliny. Parki nar. i Rez. Przyr., 26 (4): 105-114. 
  • Szymańska U., Czachorowski S., Markiewicz A., Bonar A., Zębek E., 2010. Chruściki (Trichoptera jako organizmy wskaźnikowe zabiegów rekultywacyjnych prowadzonych na jeziorze Jeziorak Mały (Caddisflies Trichoptera as indicator organizm of restoration works carried out in the Lake Jeziorak Mały. W: R. Wiśniewski (red.) Ochrona i rekultywacja jezior. Toruń, str.: 127-140. 
  • Czachorowski S., 2010. Caddisflies (Trichoptera) of Lobelian Lakes of the Pełcznica Nature Reserve (Pomeranian Lakeland, Poland). Acta Biologica nr 17: 59-71.

Gdzieś na Pomorzu.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz