Spotkania z nauką - kolejny projekt edukacyjny

Spotkania z nauką to projekt z zakresu popularyzacji nauk ścisłych (głównie nauk biologicznych) z wykorzystaniem aktywizujących metod przekazu oraz budowaniem pozytywnego obrazu nauk przyrodniczych poprzez bezpośredni kontakt z naukowcami w przestrzeni uniwersyteckiej, z wykorzystaniem nowoczesnych metod komunikacji.

Upowszechnianie nauki odbywać będzie się w formie wykładów i warsztatów wyjazdowych, zajęć na uczelni, wystaw, pikników naukowych, publikowaniu materiałów w mediach społecznościowych.

Głównym celem projektu jest upowszechnianie i popularyzacja osiągnięć nauk ścisłych, głównie nauk biologicznych, w szerokich kręgach społecznych, w szczególności wśród młodzieży szkół średnich z terenu województwa warmińsko-mazurskiego i województw sąsiednich.

Dodatkowym celem projektu jest budowanie kapitału naukowego (zachęcanie do kontynuacji kształcenia na poziomie wyższym) oraz popularyzacja oferty kształcenia UWM w Olsztynie wśród młodzieży licealnej. W ramach przedsięwzięcia uczestnicząca młodzież pozna pełen cykl powstawania wiedzy, z uwzględnieniem obserwacji, dostrzegania problemu, dyskusji, analizy, działania i przedstawiania rezultatów badań. Aktywizujące metody upowszechniania wiedzy uwzględniają wyniki badań psychologicznych i neurodydaktyki, dotyczące procesu uczenia się.

W ciągu 24 miesięcy ponad 50 pracowników UWM zorganizuje: 4 pikniki naukowe, w których weźmie łącznie co najmniej 2000 uczestników, dwa obozy naukowe na Uniwersytecie, 60 wykładów, warsztatów i kawiarni naukowych w formie wyjazdowej, 12 cyklicznych spotkań na Uniwersytecie z wykładami i warsztatami, trzy wystawy półroczne w Bibliotece Uniwersyteckiej oraz cztery wystawy objazdowe (każda po 10 planszy wielkoformatowych), opublikowanych zostanie co najmniej 150 krótkich tekstów i filmików popularnonaukowych na blogu oraz mediach społecznościowych. Bezpośredni udział w zajęciach i wystawach weźmie udział co najmniej 4 000 osób, a przekaz medialny dotrze do co najmniej 1 500 000 odbiorców w kraju i za granicą.

Projekt będzie realizowany przez Wydział Biologii i Biotechnologii wraz z innymi jednostkami Uniwersytetu i będzie wsparciem oraz komplementarnym uzupełnieniem zadań, które realizować będzie powstające w UWM Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji "Kortosfera".

Projekt mieści się w trzeciej (społecznej) misji Uniwersytetu – upowszechnianie wiedzy, w tym także w ramach kształcenia pozaformalnego.

Projekt Spotkania z nauką, realizowany w latach 2020-2022, dofinansowano z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki” Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Więcej informacji na stronie: https://spotkanianauka.blogspot.com/

Noc Biologów po raz piąty

Już po raz piąty organizuję (koordynuję ) Noc Biologów w Olsztynie. Od samego początku czyli od narodzin pomysłu wydziałów biologicznych i przyrodniczych. Sporo pracy, sporo innowacji i sporo doświadczenia. Przy okazji spotkałem wielu wspaniałych ludzi, z którymi udało się zrobić rzeczy niezwykłe i nietypowe. W dużym spotoniu sukces opierał się na koncepcji edukacyjnej oraz współpracy z mediami. Dwa razy udało się uzyskać grant z Ministerstwa Nauki i szkolnictwa Wyższego.

Więcej informacji:

• http://www.nocbiologow.home.pl/
• http://biologiaolsztyn.blogspot.com/p/noc-biologow.html
• https://www.facebook.com/NocBiologowOlsztyn

Sprawozdanie z badań w formie wystawy (Bioróżnorodność w otoczeniu biorafinerii)

W sumie to nie był mój pomysł. Nie pomyślałem o takiej formie. Wydawało mi się, że wystawa to dobra tylko dla celów popularyzatorskich (ostatnio zrobiłem na Olsztyńskie Dni Nauki). Ale okazuje się, że to dobra forma na podsumowanie dużego projektu badawczego. Obok modeli urządzeń, obok referatów. Coś w rodzaju obszernej sesji porterowej. Spodobał mi się ten pomysł, więc zrealizowałem. Inspirujące wyzwanie. Zdjęcia robione były dla celów dokumentacyjnych, ale udało się wybrać trochę ładnych dla oka. Nie miałem gotowych tekstów naukowych do podlinkowania przez QR Kody, więc wybrałem popularyzatorskie, ze swojego bloga. W sumie spełniają swoja rolę, bo adresowane są do niespecjalistów (to znaczy specjalistów ale z zupełnie innej branży).

Upowszechnianie wiedzy wśród innych naukowców od popularyzacji (z definicji przeznaczonej dla nie-naukowców)  różni się tylko... odbiorcą. Sensem jest dostosowanie przekazu do odbiorcy. A specjaliści z innych dyscyplin są jak... nie-naukowcy, bo posługują się inna metodologią, innym językiem specjalistycznym. Trzeba więc mówić i pisać jasno, precyzyjnie i zrozumiale, bez żargonowych skrótów. I nie jest to łatwe.

Bioróżnorodność w otoczeniu biorafinerii

Filmy w dydaktyce i edukacji czyli kształcenie ustawiczne

Świat się zmienia a dawne formy komunikacji przestają być wystarczające. Dotyczy to zarówno popularyzacji nauki jak i zajęć dydaktycznych na uczelniach wyższych. W jakimś sensie tradycyjne wykłady tracą sens. Po pierwsze kiedyś dostęp do informacji był znacznie bardziej ograniczony, mało było podręczników i książek, do dobrze zaopatrzonych bibliotek jeździc trzeba było dalego (ja przez wiele lat dojeżdżałem do biblioteki Instytutu Zoologii PAN w Warszawie, wtedy internetu jeszcze nie było). Głównym i podstawowym źródłem wiedzy były wykłady - wiedza z pierwszej ręki.

Od tego czasu wiele się zmieniło. Pojawił się internet, książki są o wiele łatwiej dostępne, pojawiło się wiele ciekawych programów telewizyjnych oraz wiele czasopism pupularnonaukowych. Globalizacja dotarła nawet nad rzekę Łynę. Teraz problemem jest nadmiar informacji. W zakresie informacji coraz większą rolę odgrywająa media elektroniczne z dobrymi zdjęciami i filmami.

W poszukiwaniu efektywniejszych metod opowiadania o nauce i jej problemach zacząłem przymierzać się do filmów, tych bardziej profesjonalnych i tych zupełnie amatorskich. W czasie Olsztyńskich Dni Nauki oraz pierwszej europejskiej Nocy Biologów wyprodukowaliśmy płytę DVD z filmem edukacyjnym. Wykonanie było w pełni profesjonane. Udało się je sfinansować z grantu europejskiego.

Plakat z Olsztyńskich Dni Nauki i Nocy Naukowców

Dla potrzeb eksperymentowania z edukacją mobilną i wykorzystaniem prostych narzędzi, np. aparatu komórkowego czy cyfrowego aparatu fotograficznego sam zacząłem robić dydaktyczne filmiki i uczyć się prostej obróbki. Do upowszechniania wykorzystałem YouTube, w końcu zakładając własny kanał: http://www.youtube.com/user/stczachorowski. Do tej pory moje amatorskie próby obejrzano blisko 50 tys. razy. Pokazuje to jak bardzo przydatne mogą to być formy komunikowania treści naukowych jak i edukacyjnych.

Poza nauką przemawiania i pisania (np. publikacji naukowych czy tekstów popularyzatorskich) trzeba się uczyć zupełnie nowych form. Świat zmienia się tak szybko, aby za nim nadążyć trzeba uczyć się całe życie. Kształcenie ustawiczne stało się codziennością w każdym wymiarze.

Olsztyńskie Dni Nauki i ślad w książce

Kiedy ówczesny prorektor ds, nauki prof. dr hab. Jan Jankowski powierzył mi obowiązki pokierowania Olsztyńskimi Dniami Nauki, trochę się przeraziłem. Zupełnie nowe wyzwanie i znacznie większa skala działań niż do tej pory miałem okazje realizować. Ale była to także szansa wykorzystania dotychczasowych doświadczeń oraz okazja do zrealizowania zupełnie nowych pomysłów.

Wyzwanie okazało się sukcesem (ale jednocześnie mozolną pracą i dużym stresem). Sprzyjającą okolicznością było wsparcie finansowe z urzędu miasta Olsztyna. Nowatorskie pomysły, mi.n. zakładające dużą współpracę z mediami oraz finanse umożliwiły wejście Olsztyńskim Dniom Nauki na zupełnie nowe tory. Ten sukces dodatkowo cieszy, bo został dostrzeżony przez innych (to swoista, zewnętrzna ewaluacja dla mnie). Jednym z przykładów jest książka prof. Stanisława Achremczyka, pt. "Nauk przemożnych perła", wydana z okazji dziesięciolecia uniwersytetu.

Moim pomysłem była szeroka współpraca z mediami i potraktowanie nauki jako newsa dla mediów (bo przecież nauka jest ciekawa i wystarczy tylko o niej umiejętnie i atrakcyjnie opowiedzieć). Starałem się wykorzystać różnorodne pomysły, takie jak np. wspólne malowanie, zaproponowane przez prof. Małkowskiego (później, powstałe obrazy, pokazywane były w galerii). Otwarcie się na sztukę zaowocowało zmianą nazwy imprezy na Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki. Postawiłem także na szeroką współpracę z innymi jednostami naukowymi, medycznymi i edukacyjnymi z miasta. Zamiast konkurującej rywalizacji była udana współpraca. A dużego lepiej widać :).

Olsztyńskie Dni Nauki koordynowałem w latach 2006-2008, zdobywając dodatkowe środki w formie grantów. W 2007 roku udało się powiązać Dni Nauki z europejską Nocą Naukowców. W tym czasie po raz pierwszy Noc Naukowców zawitała do Olsztyna i był to pierwszy na uczelni grant z 7. Programu Ramowego UE.

W czasie Dni Nauki eksperymentowałem z blogami naukowymi oraz zaktywizowałem (reaktywowałem w formie blogowej) olsztyńską kawiarnię naukową. Każde nowe wyzwanie jest okazją do zrobienia czegoś zupełnie nowego.